Рубрика: Պատմություն 7

Պատ. Դաս.

Պատմեք մարդկության պատմության ավատատիրական ժամանակաշրջանի փուլաբաժանման մասին;

Հին դարերից միջնադարին անցման փուլում՝ Հայաստանում հայ Արշակունյաց թագավորության ժամանակաշրջանում, նախարարական համակարգի զարգացումն ընթացավ ավատատիրական ֆեոդալական հարաբերությունների ուղիով: Ավատ բառի հիմքում ի հավատ  հավատարմությամբ ծառայել իմաստն է:

Թվարկեք հողատիրության ձևերը և հասարակության դասերն ավատատիրական Հայաստանում;

Ավատատիրության հաստատումը Հայաստանում, հասարակական գործընթաց Մեծ Հայքի թագավորությունում (4-5-րդ դարեր)։ Այդ անցումային դարաշրջանում նման գործընթաց տեղի էր ունենում նաև հարևան երկու աշխարհակալ տերություններում՝ Հռոմեական կայսրությունում և Սասանյան Պարսկաստանում։ Մի քանի հազարամյակ Մերձավոր Արևելքում իշխող ստրկատիրական հասարակարգը քայքայվում էր՝ իր տեղը զիջելով ավատատիրական հարաբերություններին։

Հայաստանում հին դարերից միջնադար անցումը տեղի էր ունենում ավատատիրական (ֆեոդալական) ուղիով։ Ավատ բառի հիմքում (ի հավատ), հավատարմությամբ (ծառայել) իմաստն է։

Նկարագրեք Հայաստանում ավատատիրական հասարակության ձևավորման ուղին:

Реклама
Рубрика: Без рубрики, Հանրահաշիվ

Հանրահաշիվ

Էջ՝ 20-23՝    առ․՝ 57-61;

Վարժ.57

Снимок

ա)10a=10

բ)15a2b=15

գ)127b3c4=127

դ)a=1

ե)ce=1

զ)(-8)e4k7=-8

է)(-16) k2p=-16

ը)20p2x5=20

թ)-x3y2=-1

ժ)1/2ac=1/2

վարժ.58

L

ա)1 1/2 a=2

բ)b=1

գ)-c=-1

դ)4ab=4

ե)-2a=-2

զ)20b2=20

է)10 a2bc=10

ը)7b=7

թ)5a2bc=5

ժ)3a2bc=3

ի) -6,41a=41

լ)8,3ab=3

խ)24b=24

ծ)3/25 b5=25

կ)15p2=15

հ) 2 1/4 b2=4

վարժ.59

jj

ա)6b

բ)32a

գ)-8b3

դ)

ե)

զ)

է)12b7c3

ը) -12e3k5

Рубрика: Без рубрики, Հայոց լեզու 7, Գրականություն

Իմ շրջապատի մեծահասակները…

Իմ շրջապատում կան բազմաթիվ մեծահասակ մարդիկ:Սկսած փոքրիկներից միջև տարեց մարդիկ:Ամեն օր դպրոց գնալիս հանդիպում եմ նրանցից շատերին՝ բարևում եմ, և շաուրնակում ճանապարս:Դպրոցից վերադառնալիս տեսնում եմ պապիկների,որոնք նստած խաղում են թղթախաղ,շախմատ և այլ խաղեր:Տատիկներին տեսնում եմ  երեկոյան ժամերին, թե ինչպես են զբոսանքի դուրս եկել իրենց թոռնիկների հետ:Դպրոցից վերադառնալիս ես զբաղվում եմ իմ դասերով և գրեթե ժամանակ չի լինում նրանց հետ շփվելու:Իսկ ազատ օրերին տատիկիս հետ զբոսանքի դուրս գալուց,ես նկատում եմ ծանոթ և անծանոթ մեծահասակ մարդկանց:

Рубрика: Без рубрики, Հայոց լեզու 7

Պապն ու թոռը: Ստեփան Զորյան

Պատասխանել կենսագրության հետ կապված հարցերին:

Ստեփան Եղիայի Առաքելյանը ծնվել է 1889 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Վանաձորում (նախկին՝ Կիրովական), նահապետական գյուղացու ընտանիքում։ Ստեփանը նախագիտելիքներ է ստանում Զաքար վարժապետի «գաղտնի դպրոցում», ապա ընդունվում է ծննդավայրի նորաբաց ռուսական ուսումնարանը։

1906 թվականին մեկնում է Թիֆլիս՝ Ներսիսյան դպրոց ընդունվելու հույսով։ Սակայն նյութական ծանր վիճակը հարկադրում է աշխատանքի անցնել տպարաններից մեկում իբրև սրբագրիչ, այնուհետև «Սուրհանդակ» թերթում որպես թարգմանիչ։ 1912-1919 թվականներին աշխատում է «Մշակի»խմբագրությունում իբրև թարգմանիչ և ոճաբան։ Հաջորդ տարի գրողը գալիս է Երևան։

Հինգ-վեց տարվա ընթացքում լույս են տեսնում «Ցանկապատ» (1939), «Հազարան բլբուլ» (1925), «Ծովանը» (1925), «Պատերազմ», «Խնձորի այգին» ժողովածուները, որոնք Զորյանի աշխարհայացքի լայնացման, կյանքի սոցիալական ու քաղաքական բարդությունները մարդկային ճակատագրերում բեկելու կարողության, ազգային ու եվրոպական արձակի լավագույն ավանդույթները ստեղծագործաբար յուրացնելու հատկության արտահայտություններն են։ Մինչև պատերազմը (1939) գրում է «Մի կյանքի պատմություն» վեպը, պատերազմի տարիներին «Պապ թագավորը», հետպատերազմյան շրջանում՝ «Հայոց բերդը» (1959) և «Վարազդատ» վեպերը։
Վախճանվել է 1967 թվականին հոկտեմբերի 14-ին Երևանում։

Շարադրի’ր մտքերդ պատմվածքը կարդալուց հետո: Ի՞նչ զգացողություններ առաջացրեց պատմվածքը:

Հեղինակը անչափ հուզիչ կերպով նկարագրում է մի ծեր մարդու մասին, որն ծնվել և մեծացել էր գյուղական միջավայրում և սերտ կապված էր հող ու ջրի հետ, ծառ ու ծաղկի հետ: Նա շատ էր ծեր կորցրել էր տեսողությունը,թափվել էին ատամները և շուտ-շուտ հիվանդանում էր:Ծեր պապիկին օգնում էր թոռնիկը ձեռքից բռնելով, ցույց տալով նրա ճանապարը տանում էր այգի:Պապին ըզգալով իր կյանքի մայրամուտը թոռան հետ գնում է դաշտ և իրեն հանձնում հովին:

Իմ կարծիքով հայ գյուղացին միշտ մաքառել է հող ու փշի հետ և քամել է հաց քարից:Ստեղծել բազմապիսի պտղատու այգիներ,մշակել տարբեր հացաբույսեր:Զբաղվել անասնաբուծությամբ,մեղվաբուծությամբ,ձիաբծությամբ:ԵՎ իրենց կյանք ու ապագան չեն պատկերացրել առանց հողի,դաշտի,այգու,առտի:Միշտ աչքի ընկել իրենց աշխատասիրությամբ և լավ ապրելու ցանկությամբ: 

Եփրեմ պապը շա՜տ ծեր էր։

     Վաղուց նրա աչքերը չէին տեսնում, ականջները ծանր էին լսում, իսկ գլուխը շարունակ դողում էր հասած արևածաղկի պես։ Դողում էին և նրա սառը, չոր ձեռները. այնպես որ, երբ նա թանով ապուր էր ուտում կամ շորվա, կերակուրը միշտ կաթկթում էր նրա սպիտակ, մի քիչ էլ կանաչած միրուքի վրա։

Բացի դրանից, Եփրեմ պապը չէր կարողանում երկար ման գալ, հեռու տեղ չէր գնում և միայն արև օրերին, երբ սիրտն ուզում էր զբոսնել տան առաջի պարտեզում, կանչում էր թոռանը — Աստղիկին և նրա առաջնորդությամբ, ձեռնափայտը ձեռին, կամաց-կամաց ման էր գալիս ծառերի տակ։ Հետո Եփրեմ պապի ատամներից շատերը թափվել էին, դրա համար էլ ոչ միս էր կարողանում ուտել, ոչ չոր հաց։

Շա՜տ ծեր էր Եփրեմ պապը։ Տանը նրան այնքան էլ չէին սիրում և ամեն բան չէին տալիս ուտելու։ Բայց նա սիրում էր ամենքին, և ամենից շատ փոքրիկ Աստղիկին. պատմում էր նրան հեքիաթներ, առակներ, պատմում էր ուրիշ տղաների, աղջիկների մասին և այն մասին, թե ինչո՛ւ են ընկնում աստղերը երկնքից։ Երբեմն կոպեկներ էր նվիրում նրան, որ կոնֆետ առնի… Եվ դրա համար Աստղիկը պապին շատ էր սիրում. ամեն անգամ բռնում էր պապի ձեռից և առաջն ընկած ման ածում ծառերի արանքում ու բացատրում, թե որ ծառը ո՛րքան է բռնել և թե ինչպես է ծաղկել մասրի թուփը… Բայց Աստղիկը շատ էր ափսոսում, որ պապը չի տեսնում այդ բոլորը, և որովհետև պապը չէր տեսնում, Աստղիկը խղճում էր նրան և ավելի սիրում։

Մի բան սակայն դուր չէր գալիս Աստղիկին, այն, որ պապը հիվանդանում էր շուտ-շուտ։

Այժմ էլ՝ երեք շաբաթ էր ահա պապը հիվանդ էր։ Երբ նա հազում էր, Աստղիկին թվում էր, թե չոր տերևներ են խշխշում նրա կրծքի տակ, իսկ քնած տեղը այնպես էր խռխռացնում, մեկը կարծես խեղդում էր նրան… Քանի օր էր պապն ուզում էր դուրս գալ արևի տակ զբոսնելու, բայց տատը չէր թողնում. ասում էր՝ կմրսի… Եվ Աստղիկը զարմանում էր տատի վրա, թե ինչո՛ւ է նա այդպես անխիղճ մերժում պապին։ Ինչ կա որ, — մտածում էր նա, — թո՛ղ պապը դուրս գա, էլի տուն կգա… Բայց տատը և մայրիկը չէին թողնում։Եվ քանի նրանք չէին թողնում, պապն ավելի էր ցանկանում դուրս գալ…

Եվ ահա մի օր պապն անսպասելի վեր կացավ անկողնից։ Աստղիկն այդ օրը շատ լավ է հիշում։ — Կիրակի էր. տատն ու մայրիկը գնացել էին ժամ, իսկ հայրիկը քաղաքումն էր։ Երբ ինքը՝ Աստղիկը, փողոցից եկավ տուն, տեսավ պապը նստել է անկողնում և ձեռքերով բան է փնտրում կողքին։

— Ի՞նչ ես ուզում, պապի, — հարցրեց Աստղիկը։

— Շորերս, — ասաց պապը դողալով։

Աստղիկը տվեց նրան կապան, չուխան, ոտնամանները և գդակը։ Պապը դողդողալով հագնվեց և փայտը ձեռին դուրս եկավ պատշգամբ ու նստեց այնտեղ՝ թախտի վրա, արևի դիմաց։

Այդ օրը պապի դեմքը շատ տարօրինակ էր։ Աստղիկը նայում էր նրան և զարմանում, թե ինչու այդպես մտամոլոր է պապը և ինչի է ականջ դնում նա։

Պապն իսկապես ինչ-որ բանի ականջ էր դնում. գլուխը բարձր բռնած, աչքերը խուփ, նա կարծես կամենում էր լսել, թե ի՛նչ է կատարվում գյուղում և գյուղից դուրս… Քանի ժամանակ էր դուրս չէր եկել տնից և դրա համար, խորը շունչ քաշելով, ուզում էր լսել կարծես դրսի կյանքը… Մի քանի տարվա կուրությունը սրել էր նրա լսողությունը, ուստի և նա պարզ լսում էր մեղուների երգը օդի մեջ, բարդիների տերևների ուրախ ճքճքոցը և երեխաների զվարթ աղմուկը մի հեռավոր տան բակից։ Նրա ականջին էր հասնում և եկեղեցու տոնական զանգահարությունը, որը կարծես թրթռում, խաղում էր օդի մեջ և, շունչը կտրած, ընկնում գետին։

Զանգերի ղողանջը Եփրեմ պապի հոգում զարթեցնում էր անցած գնացած հուշեր, և նա իրեն տեսնում էր երեխա, որ Զատկին հոր հետ գնում էր եկեղեցի, ու զանգերը ղողանջում էին այդպես հանգիստ ու միալար… Հետո նա իրեն տեսնում էր ջահել ու առողջ, որ նույնպես ջահել մի աղջկա հետ, թև–թևի տված պսակի է գնում, ու զանգերն էլ ղողանջում էին այդպես թրթռալով… Վերջապես, նա տեսնում էր իրեն հասակն առած տղամարդ, որ գերանդին ձեռքին խոտ էր հնձում դաշտի մեջ… Զնգում էր գերանդին, լորերը թռչում էին խոտի միջից։ Խոտը լաս–լաս դարսվում էր շարքով և այսօրվա պես դարձյալ ղողանջում էին ժամի զանգերը…

Այս բոլորը հիշելով՝ Եփրեմ պապը հանկարծ զգաց հնձած խոտի հոտ և, բերանը բանալով, խորը շունչ քաշեց։

Աստղիկը, որ ամբողջ ժամանակ նայում էր հիվանդ պապին, հանկարծ զարմացավ, տեսնելով պապի դեմքը պայծառացած։

Պապը նորից խորը, երկար շունչ քաշեց։

— Աստղիկ։

— Ի՞նչ է, պապի։

— Ինձ տար բաղը։

— Բա որ մրսե՞ս, պապի, — ասաց Աստղիկը, տարակուսանքով նայելով պապի կույր աչքերին։

— Չեմ մրսի, աղջիկս, գնա՛նք…

Եվ պապ ու թոռ ձեռք-ձեռքի տված մտան պարտեզ։ Ծերունին, ձեռր թոռանը տված, քայլում էր նրա ետևից և հարցնում, թե ի՞նչպես են ծառերը, բոլորն էլ ծաղկե՞լ են արդյոք, ծաղիկները թափվե՞լ են, թե ոչ։

— Թափվել են, պապի, թափվել են, — պատասխանեց Աստղիկը։

— Պտուղներ երևո՞ւմ են ծառերի վրա։

— Այո, պապի, շա՜տ…

— էդ լավ է, — ասաց պապը, — էդ լավ է։

Խոսելով հասան փոքրիկ պարտեզի ծայրը, որտեղից մի փոքրիկ դռնակ էր բացվում փողոցի վրա։ Պապն այդտեղ կանգ առավ և նորից շունչ քաշեց։

— Գնանք տուն, պապի, — ասաց Աստղիկը, — կմրսես, տատը կբարկանա…

— Չէ, բալիկս, չեմ մրսի, — հանգստացրեց պապը և շարունակեց շունչ քաշել։

Մի փոքր այսպես կանգնելուց հետո պապը հարցրեց.

— Հանդն էստեղից մոտիկ է, չէ՞, Աստղիկ։

— Հա, պապի, իհարկե, մոտիկ է։

— Դե որ մոտիկ է, աղջիկս, — ասաց պապը, — ինձ տար հանդը։ Դու էլ քեզ համար ծաղիկ կքաղես։

Աստղիկն ուրախացավ.

— Հա՛, պապի. էնքա՜ն ծաղիկ կա հանդում…

Մի քանի րոպե անց արդեն գյուղացիները զարմանքով տեսան իրենց բակերից, թե ինչպես հիվանդ Եփրեմ պապը թոռան ձեռից բռնած գնում էր դեպի դաշտը։ նրանք գնում էին դաշտ և մոռացել էին, որ տանը մարդ չկա և դռները բաց են հավերի ու շների առջև։

Փոքր հետո նրանք դուրս եկան դաշտը և երկար ժամանակ գնում էին խոտերի միջով։ Պապը քայլում էր կռացած և հևում ամեն մի քայլ անելիս, բայց կարծես չէր հոգնում. իսկ Աստղիկը պապի ձեռը բռնած առաջնորդում էր նրան և շարունակ խոսում. «Պապի, դեսն արի», «Պապի, առաջիդ քար կա», «Պապի, լոք տուր..» ։ Եվ ծեր պապը, թոռան ձայնին հնազանդ, կատարում էր նրա բոլոր պահանջները, լոք էր տալիս ջրի վրայից, թեքվում էր այն կողմը, ուր քաշում էր իրեն փոքրիկ աղջիկը։

Բավական տեղ գնալով՝ պապը կանգնեց, շունչ քաշեց բարձրահև ու հարցրեց Աստղիկին, թե ի՞նչ տեղ են գտնվում իրենք։

— Լավ տեղ ենք, պապի, — պատասխանեց Աստղիկը։— Էնքան ծաղիկ կա…

Պապը շունչ քաշեց դարձյալ և հարցրեց.

— Անտառը մոտիկ է, հա՞…

— Հա, պապի, հրես մոտիկ։ Դու տեսնո՞ւմ ես որ…

Պապը, առանց պատասխանելու, կույր աչքերը բարձրացրեց և ականջ դրեց։Այս անգամ նա ուզում էր լսել անտառի ձայնը։ Եվ ահա պարզ նրա ականջին էր հասնում հինավուրց անտառի խշշոցը, որ նման էր գետի տևական շառաչի։ Անտառը խշշում էր այնպես, կարծես բոլոր ծառերը միասին երգ էին ասում։ Ի՜նչ լավ է խշշում անտառը, — մտածեց պապը։ Այդ խշշոցը նույնն էր, ինչ որ շատ–շատ տարիներ առաջ։ Այդպես էր խշշում նա, երբ ինքը երիտասարդ էր. այդպես էր խշշում մերին, երբ նա հասակն առած տղամարդ էր… Այդ խշշոցը նույնն է, առաջվանը. նույնը կլինի և միշտ… Ու Եփրեմ պապը տխուր հառաչանքով նստեց կանաչների վրա հանգստանալու, իսկ Աստղիկն սկսեց ծաղիկներ քաղել և վազել թիթեռների հետևից։

Նստած տեղը, բոլոր ժամանակ, Եփրեմ պապը շարունակում էր ականջ դնել։

Այժմ անտառի խշշոցի հետ նրա ականջին էր հասնում առվի քչքչոցը… Նա ճանաչում էր այդ առուն, հնձի ժամանակ քանի՜ անգամ էր հաց կերել նրա մոտ… Առվի քչքչոցի հետ Եփրեմ պապի ականջին էին հասնում և թռչունների երգը — այդ արտույտներն էին երգում — և խոտերի շրշյունը, և հովից օրորվող թփերի շշունջը, իսկ հեռվից գալիս էր դարձյալ եկեղեցու զանգերի ձայնը ու խառնվում անտառի խշշոցին։

Ի՜նչ լավ է խշշում անտառը…

Այսպես էր մտածում պապն իր սրտի խորքում, և նրա շրթունքները դողում էին հուզմունքից, ուզում էր աղոթել, բայց միտքն աղոթքի խոսքեր չէին գալիս… Մի փոքր էլ ականջ դնելով այդ ծանոթ, հարազատ ձայներին, պապը հանկարծ կռացավ և գլուխը խոնարհեց գետնին…

Երկար համբուրում էր նա կանաչով ծածկված հողը և անզուսպ արցունքներն առատորեն թափվում էին նրա աչքերից… Մի փոքր էլ, մի փոքր էլ, և նա ուժասպառ ընկավ կանաչների վրա…

Քիչ հետո, երբ Աստղիկը ծաղիկներ գրկած վերադարձավ պապի մոտ, զարմացավ, որ պապը պառկել է…

«Պապն ինչո՞ւ է քնել էսպես», — մտածեց նա և ձայն տվեց։

Բայց պապը նրան չպատասխանեց։

Այդ ժամանակ Աստղիկն ավելի մոտեցավ նրան և շարժեց ձեռը,

— Պապի, ա՛յ պապի, — կրկնում էր ձեռքը քսելով պապի երեսին, գլխին։— Վեր կաց, գնա՛նք… Դե, պապի, վեր կա՛ց, տատը կբարկանա…

Պապը դարձյալ չէր զարթնում։ Իսկ Աստղիկը շարունակում էր շարժել նրա ձեռը, գլուխը, աղերսում էր, որ զարթնի։ Բայց պապը ժաժ չէր գալիս…

Այդ տեսնելով, վերջապես, Աստղիկը որոշեց և վազեց տուն հայտնելու, որ պապը քնել է դաշտում ու չի զարթնում… Բայց պապը չէր քնել…

Գնացին տեսան պապը մեռել էր դաշտում։

Երբ Աստղիկն այդ իմացավ, նա չէր կարողանում հավատալ, որ պապը մեռած լինի, նա չէր հավատում և նրան, թե պապին կտանեն իրենց տնից և նա էլ ետ չի գա…

«Հապա էլ ո՞վ կպառկի նրա անկողնում, — մտածում էր նա, – ո՞վ կհագնի նրա չուխան…» ։

Եվ երբ մյուս օրը տերտերները պապին տարան ժամ, Աստղիկն սպասում էր, թե պապը կվերադառնա, բայց մութն էլ ընկավ, նա չեկավ… Իսկ երբ տան դռները փակեցին, որ քնեն, Աստղիկը սաստիկ տխրեց ու լաց եղավ վերմակի տակ։ Նա լաց էր լինում ու մտածում, թե ի՛նչու տան դռները փակեցին. չէ՞ որ պապը կարող է գալ, գուցե հենց հիմա էլ ելել ու կանգնել է դռան առաջ…

Լաց լինելով մտածում էր, թե ո՛վ պետք է այնտեղ ման ածի պապին, չէ՞ որ նա չի տեսնում, կարող է քարի դեմ առնել կամ ոտը ջուրը գցել…

— Ա՜խ, տեսնես կլինի մեկը, — մտածում էր Աստղիկը, — մի բարի տղա կամ մի բարի աղջիկ, որ խեղճ պապին ման ածի այնտեղ…

Рубрика: Հայոց լեզու 7, Գրականություն

Ուրախ գիշեր: Հովհ. Թումանյան

Ամենքը  գաղթականներ  էին։  Նոր  էին  Թիֆլիս  հասել։  Զանոն  էլ  նրանց  հետ  էր։  Իր  հոր  փեշիցը  բռնած  նա  անց  էր  կացել  ձյունոտ  սարերով,  ամայի,  ցուրտ  դաշտերով,  երկա՜ր-երկա՜ր  ճանապարհ։

Նա  չէր  հասկանում,  թե  ինչու  պատահեց  էն  ամենը,  ինչ  որ  ինքը  տեսավ․  էն  հրացանների  ճայթյունը,  էն  աղաղակը,  էն  ծուխն  ու  կրակը,  էն  փախուստը,  որ  փախչում  էին  ամենքը,  ամենքը․․․  Եվ  չէր  հասկանում,  թե  ինչպես  եղավ,  որ  իր  մայրիկը  կորավ  էն  ժամանակ։

Հայրիկը  փախցրեց  իրեն  ու  իր  փոքրիկ  եղբորը՝  Սուրիկին։  Ամբողջ  ճանապարհին  հայրիկը  պինդ  գրկած  էր  Սուրիկին,  իսկ  Զանոն  բռնած  էր  փեշից։  Ճանապարհին  հաճախ  լաց  էր  լինում  Սուրիկը։  Հայրիկն  աշխատում  էր  նրան  տաքացնել  ու  հանգստացնել․

—  Սո՛ւս,  Սուրիկ  ջան,  սո՛ւս։—  Ամեն  անգամ  Զանոն  էլ  հոր  ետևից  կրկնում  էր․  «Սո՛ւս,  Սուրիկ  ջան,  սո՛ւս»,  ու  միշտ  էլ  ավելացնում  էր․  «Մայրիկը  հիմի  կգա»։  Նա  զարմանում  էր,  թե  ինչո՞ւ  հայրիկն  էլ  չի  ասում՝  մայրիկը  կգա։  Հայրիկը  հենց  ասում  էր՝  կհասնենք  Թիֆլիս․․․  կհասնենք  Թիֆլիս․․․

Վերջապես  հասան  Թիֆլիս։

Մի  մութր,  մռայլ  ու  ցեխ  աշնան  իրիկուն  էր,  որ  հասան  Թիֆլիս։  Զանոն  մտածում  էր,  թե  Թիֆլիսում  կարոտած  մարդիկ  են  սպասում  իրենց,  որ  դեմ  կգան  կգրկեն,  կհամբուրեն․  գուցե  և  մայրիկը  նրանց  մեջ  լինի։  Ոչ  ոք  չերևաց։  Ամենքը  անց  էին  կենում  նրանց  կողքով։  Մինչև  անգամ  նրանք,  որ  մոտենում  մի  բան  էին  տալի  կամ  հետաքրքրվում,  այնպես  էին  վերաբերվում՝  ինչպես  աղքատների։  Եվ  այստեղ  իմացավ  նա  առաջին  անգամ,  որ  հայրիկն  էլ  հայրիկ  չի,  ոչ  Սուրիկը՝  Սուրիկ,  ոչ  էլ  ինքը՝  Զանո,  այլ  «գաղթականներ»  են։  Հայրիկը  և  մյուս  գաղթականները  գնացին  ման  եկան,  շատ  խնդրեցին  սրան,  նրան,  ցույց  տվին  երեխաների  վրա,  որ  հոգնած  էին,  մրսում  էին,  երկար  խնդրեցին,  երկար  սպասեցին,  մինչև  որ  բերին  էս  տունը։

Միակ  լամպը  աղոտ  լուսավորում  էր  հին,  մեծ  սրահը,  մի  ծայրից  մյուսը։  Պատերի  երկարությամբ  տեղավորվել  էին  գաղթականները,  ընտանիք-ընտանիք։  Զանոյի  հայրն  էլ  իր  երկու  երեխաների  հետ  մի  անկյունում  էր  տեղավորվել։  Հայրիկը  թինկը  տված՝  ծոցն  էր  առել  Սուրիկին,  իսկ  Զանոն  մի  զույգ  կոշիկ  գրկին  նստած  էր  նրանց  կողքին։  Ու  էնպես  լավ  էր  զգում  Զանոն  իրե՜ն․․․  էլ  չկար  էն  երկյուղը,  որ  տեսան,  էլ  չկային  երկար,  ցուրտ  ճամփեքն  ու  սովը։  Տաք  սենյակում  հաց  էր  կերել  ու  հոգնությունից  հետո  մի  ախորժելի  հանգիստ  էր  զգում։  Քունը  տանում  էր  թեև,  բայց  նա  մտածում  էր  էն  փոքրիկ  աղջկա  վրա,  որ  ժպտալով  իրեն  նվիրեց  գոգին  դրած  կոշիկները։  Ի՜նչ  լավն  էր  էն  աղջիկը,  ի՜նչ  լավն  էին  նրա  ժպտուն,  զվարթ  աչքերը,  ի՜նչ  լավն  էր  էն  տաք  ապահով  սենյակը,  ի՜նչ  լավն  էր  էն  գիշերը․․․

Քաղաքում  մի  խումբ  տիկիններ  հնամաշ  շորեր  էին  հավաքել  ու  բաժանում  էին  գաղթականներին։  Գաղթականներից  ոմանք  ստացած  շորերն  էին  շինում,  հարմարեցնում  իրենց,  ոմանք  հաց  էին  ուտում,  ոմանք  ծխում  ու  զրույց  անում։

Էն  գիշեր  ամենքն  էլ  լավ  էին  զգում  իրենց,  ամենքն  էլ  ուրախ  էին։  Իրենցից  որը  ներս  էր  գալի՝  քաղաքացու  մի  որևէ  շոր  հագին  կամ  կրկնակոշիկները  ոտներին,  էս  ու  էն  կողմից  սրախոսում  էին,  ծիծաղում,  ուրախանում։  Մանավանդ  երբ  ներս  եկավ  էն  խեղկատակ  Մարտոն։  Ամեն  ծիծաղելի  բան  էլ  հակառակի  նման  հենց  նրա  հետ  էր  պատահում։  Չգիտես  ում  խելքին  էր  փչել,  մի  հին  ցիլինդր  էին  տվել  նրան  ու  մի  թևը  կոտրած  հովանոց։  Եվ  ահա  գաղթականների  ուրախ  ժամանակ  դռնից  ներս  մտավ  Մարտոյի  հովանոցը,  նրա  ետևից՝  ցիլինդրավոր  Մարտոն։  Գաղթականները  առաջին  րոպեին  շփոթվեցին,  բայց  տղաներից  մինը  շուտով  ճանաչեց,  վեր  կացավ  ցիլինդրին  զարկեց,  ցիլինդրը  գետին  թռավ,  մի  ուրիշն  էլ  հովանոցը  փախցրեց,  ու  մեջտեղը  կանգնեց  էն  մասխարա  Մարտոն։

—  Տո,  Մարտո,  քու  տունը  չքանդվի,  տո,  մասխարա․․․

Ամբողջ  սրահը  սկսեց  հռհռալ։

—  Տո  զարկե՛ք  էդ  խեղկատակին։

Ու  սկսեցին  կատակով  զարկել  Մարտոյին,  էս  կողմը  քարշ  տալ,  էն  կողմը  ձգել։  Ի՜նչ  ծիծաղ  ընկավ  սրահը,  ի՜նչ  ծիծաղ։

Ծիծաղում  էին  ամենքը,  ծիծաղում  էր  Զանոն։  Նա  ուզեց  Սուրիկին  վեր  կացնի,  որ  նա  էլ  ծիծաղի,  բայց  Սուրիկը  քնած  էր։  Զվարթ  աղմուկի  մեջ  կամաց-կամաց  իր  քունն  էլ  տարավ  ու  նվերը  կրծքին  սեղմած  քնեց  Զանոն։

Քնեց,  և  ահա  եկավ,  երևաց  մայրիկը։  Տխուր  էր  մայրիկը,  բայց  Զանոյին  ժպտում  էր։

—  Մայրի՜կ,  մայրի՜կ,  տե՜ս,  էն  աղջիկը  տվեց  ինձ․․․  էնպես  լավ  աղջիկ  է՜ր,  էնպես  լավ  աչքեր  ունե՜ր,  էնպես  լավ  մայրիկ  ունե՜ր․․․  մայրի՜կ․․․  մայրի՜կ․․․

Ու  երկար,  երկար  մայրիկի  հետ  էր  Զանոն,  երբ  վեր  թռավ  մի  զիլ  ձենից։  Գաղթականներից  մինն  էր,  որ  ընդհանուր  աղմուկի  մեջ  երգ  էր  երգում։

«Արև  շողցեր  ա  պայծառ,

Նախշուն  ա  դաշտ,  ճյուղն  ու  ծառ,

Հրդկի  վերև  հավաքվեր՝

Կուճլվըլան  մեր  հավքեր,

Վայ  լե՜,  վայ  լե՜․․․»։

Այնինչ  մյուս  անկյունում  Մարտոն  դեռ  անում  էր  իր  ծաղրածությունները  ընդհանուր  ծիծաղի  մեջ։  Քնաթաթախ  Զանոն  չէր  հասկանում,  թե  որտեղ  էր  գտնվում,  բայց  որտեղ  էլ  լիներ,  նրան  թվում  էր,  թե  սրահը  լիքն  էր  մոտիկներով,  հարազատներով,  տաքությունով  ու  լուսով,  զվարթ  քրքիջով,  հայրիկի  շնչով,  մայրիկի  ժպիտով,  էն  աղջկա  պայծառ  հայացքով,  հայրենի  երգի  մրմունջով․․․

Ամենքն  էլ  էնտեղ  էին,  ամենքն  էլ  ուրախ․․․  Եվ  ի՜նչքան  ծիծաղեցին  էն  գիշեր  ամենքն  էլ,  ի՜նչքան  ծիծաղեց  Զանոն․․․

Ի՜նչ  ուրախ  գիշեր  էր,  ի՜նչ  ուրախ  գիշեր․․․

Առաջադրանք

  1. Կարդացե՛ք ստեղծագործությունը և կատարե՛ք ա  և բ  առաջադրանքները.

ա) Ցո՛ւյց տվեք հակադրություններ, որոնց վրա կառուցված է «Ուրախ գիշեր» պատմվածքը:

Մարդիկ՝գաղթականները դժբախտ էին, բայց ժպտում և ուրախանում էին:  

բ) Ընտրի՛ր տարբերակներից մեկը:
Պատմվածքը վերնագրված է «Ուրախ գիշեր», որովհետև.

Պատմվում է ստեղծված ուրախ միջադեպի մասին: 

  • պատմվում է ստեղծված ուրախ միջադեպի մասին
  • պատմվում է մարդկանց բարձր տրամադրության, ուրախ մթնոլորտի մասին
  • ցանկանում է ընդգծել իրավիճակի ողբերգությունը:

Ընտրությունդ հիմնավորի՛ր:

Պատմության մեջ հեղինակը նկարագրում է մի հերոսին,որն իր շարժ ու բարքով ծիծաղ էր արդնացնում:Հատկապես երբ նա կոտրվապ հովհարը  ձեռքին ու ցիլինդրը գլխին մտնում է սենյակ:

Рубрика: Գրականություն

13.09.2018

1.Կարդալ Լուիս ֆերննդու Վերիսիմուի «Քիթը» պատմվածքը և գրել ստեղծագործության գաղափարը`հեղինակի ասելիքը:

2. Քննարկել Խորխե Բուկայի ,, Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում և երբեք էլ չեմ կարողանա,, ստեղծագործությունը:

Շարադրել մտքերը այս ստեղծագործության  մեջ արտահայտված գաղափարի մասին:

Այս պատմության մեջ հեղինակը շարադրում է մի միտք, որը վերաբրվում է մարդու վարաքագծին: Մարդ արարածի առանձապես դաժան վերաբերմունքը կենդանիների նկատմամբ: Այս պարագայում փղերի վարժեցումը լույս աշխարհ գալու պահից:Դաժանօրեն ազդելով նրա բնական բնազդների վրա այս պարագայում ծնված  պահից նրա ազատ լինելու բնազդի վրա:

Հարցարան

Հիմնավորե՛ք ընդգծված բառերի անհրաժեշտությունը

Այդ հսկա և հզոր փիղը կրկեսից չի փախչում, քանի որ խեղճը կարծում է, թե չի կարող:

Ցանկացած կենդանուց եթե խլենք նրա բնական բնազդները ՝նրանք կվերածվեն կենդանիների որոնք օժտված կլինեն ռեֆլեկսներով ՝այսինքն կվարժեցվեն: 

Քո ամբողջ ոգին:

Ես այդ արթահայտությունը կարդալիս հասկանում եմ ՝ որ հեղինակին դուր չի գալիս մարդկանց վերաբերմունքը կենդանու նկատմամբ, և նա ցանկանում է, որ կենդանին ամեն գնով ազատվի մարդկայն կապանքներից: Ցավոք հոգու  գաղափարը չի կարելի վերագրել ֆաունաին և ֆլորաին:Հոգին ներդաշնակ է միայն բանական էակին ՝այն է մարդուն: 

Մինչև, իր համար սարսափելի մի օր, նա հնազանդվել է իր ճակատագրին՝ ընդունելով սեփական անզորությունը:

Ճակատագիր առտահայտությունը բնորոշ փիլիսոփայությանը և ոչմի կերպ չի կարելի վերագրել  կենդանական աշխարհին: Կենդանին սովորում է  նոր ռեֆլեքսներ և ուղղորդվում ու շարժվում է դրանցով:

Այն ժամանակ վարվել ենք այս փղի նման, մեր հիշողության մեջ գրանցել ենք այսպիսի հրահանգ. «Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում և երբեք չեմ կարողանա»,

Մարդիկ երբեք չեն շարժվում ռեֆլեքսներով,միայն գիտակցութամբ:

Եվ միակ ձևը պարզելու, որ դու կարող ես ինչ-որ բանի հասնել, նոր փորձ անելն է, որի մեջ կներդնես քո ամբողջ ոգին:

Կյանքում արդյունքի հասնելու համար պետքե պայքարել և մաքառել ու հաղթահարել դրանք:Միշտ ձեռք բերել նոր գիտելիքներ և օգտագործել նպատակին հասնելու ճանապարին: 

2 Ցո՛ւյց տվեք ստեղծագործության Չեմ կարողացել, չեմ կարողանում ու երբեք էլ չեմ կարողանա վերնագրի կապը հեղինակի ասելիքի հետ:

Հեղինակը նկարագրում է անցյալում տեղի ունեցած միջադեպը,որը կապված է իր մանկության հետ,որտեղ նա չէր կարող հասկանալ թե ինչու փիղը լինելով մեծ ու հզոր չի կարողանում ազատվել իր կապանքներից:

Լրացուցիչ կրթություն 

Կարդալ՝ Ուրախ գիշեր: Հովհաննես Թումանյան

Գրել ընթերցումից հետո առաջացած խոհերը:

Շատ տպավորված եմ այդ զարհուրելի և սահմռկեցուցիչ իրադարձությունները պատկերացնելիս և այդ մարդկանցով որոնք գախթնի ճանապարին ապրել են  այդ բոլորը և դրանից հետո ուժ են գտել իրենց մեջ ժպտալու,ծիծաղալու,սրամտելու համար,այսինքն՝շարնակել ապրել:

Рубрика: Русский язык 7

Домашняя работа

  1. Ваш ребенок единственный в своем роде, не похож ни на одного соседского ребенка.
  2. Позвольте ребенку быть самим собой, со своими недостатками, слабостями и достоинствами. Принимайте его таким, какой он есть.
  3. Не бойтесь показать ему свою любовь, любите его всегда и при любых обстоятельствах.
  4. Постарайтесь повлиять на ребенка просьбами.
  5. Не забываете, что воспитания ребенка лежит через игру. Именно в игре можете передать те навыки и знания.
  6. Чаще разговариваете с ребенком, объясняете ему суть запретов и ограничений.